Archive for July, 2013

23/07/2013

ÖHH Kurucular Kurulu’nun Basın Açıklaması

ca19/07/2013

Orta Asya devletleri arasındaki siyasî ilişkilerin keşmekeş haline gelmesine imkan verilmemelidir.

Son günlerde özellikle Özbekistan’daki diktatör rejim ve onun gizli servisinin kontrolündeki basın yayın organlarında tarihî, millî ve medenî cihetten Özbekistan’a komşu olan devletlerle sınır anlaşmazlıkları çıkarmaya yönelik makaleler ve bu makalelere cevaben komşu devletlerden de aynı mahiyette makaleler yayımlanıyor.

Bu ve benzeri sorumsuzca çıkışları sadece sınır bakımından komşu olmayıp belki tarihî, manevî ve medenî bakımdan da birbirleriyle kardeş olan halklarımız ve devletlerimiz arasında fitne çıkarmaya yönelik faaliyetler olarak görmek gerekiyor.

Özbekistan Halk Hareketi (ÖHH) Orta Asya’daki beş bağımsız devletin hak ve hukuklarına saygı çerçevesinde bu devletlerin karşılıklı menfaatlerine dayanan işbirliği ve saygıyı, halklarımızın ezelî kardeşliğini ve dostluğunu güçlendirecek siyasî ve kültürel adımlar atılması taraftarıdır.  

read more »

23/07/2013

“O‘zbek” atamasining kelib chiqishi haqida

Xurshid_Davron19/07/2013

G‘arb olimlaridan bo‘lmish Allen J. Frank va Peter B. Golden o‘zbek’ atamasi Turkiston kengliklarida Oltin O‘rda xoni O‘zbekxondan anchagina oldin paydo bo‘lgan deb ta’kidlashadi. Ba’zi olimlar,masalan, M.Ermatov ’o‘zbek’ so‘zining paydo bo‘lishini turrkiy qabilalardan bo‘lmish uz(uz)lar bilan bog‘laydi.HD

Tarixchi olimlarning yozishiga ko‘ra, XII asrda yashagan muarrix Usama ibn Munqiz “Kitab al-I’tibar” asarida Mosul amirining ismi O‘zbek edi deb qayd etadi..Mashhur muarrix Rashdiddin Fazlulloh al-Hamadoniy ham o‘zining “Jome at-Tavorih” asarida ilgezidiylar sulolasiga tegishli Tabriz hokimining ismi O‘zbek Muzaffar deb ma’lumot beradi. Jaloliddin Xorazmshoh qo‘shinboshliqlaridan birining ismi ham Jahon Pahlavon O‘zbek bo‘lgani ma’lum.

Bu ma’lumotlarni keltirishimdan maqsad shunda-ki, bugungi kunda «o‘zbek» atamasi xususida yozilgan ilmiy maqola-yu manba’larda aksariyat bu atamani Oltin O‘rda xoni O‘zbekxon (1312-1340) nomidan kelib chiqqan deb yozishlari asossiz ekanligini va bu ism juda qadimdan mavjud ekanini uqtirib o‘tishdan iborat.

Men «o‘zbek» atamasining kelib chiqishi muammosiga yoshlik chog‘larimdan qiziqqanman.Hozir bu haqda batafsil to‘xtalib o‘tirmoqchi emasman.Mavridi kelganda bu masala aks etgan tarixiy-badiiy asarlarimdagi fikrlarimni jamlab sizga etkazishga urinib ko‘rarman.

read more »

15/07/2013

Gap do‘ppidami yo sallada? – uzxalqharakati.com

o'xh javob15/07/2013

So‘nggi paytlarda xalqning siyosatga befarq bo‘lib qolayotganiga yagona sabab — uning dindorligi, qabilidagi gap-so‘zlar ko‘payib ketdi. Bunday gaplar shunday qarorli ravishda va shu qadar ko‘p takorlanayaptiki, o‘lkamizdagi ahvoldan xabari bo‘lmagan odam, «bu mamlakat rosa siyosatchilarga to‘la ekan-u, shu qoloq dindorlargina ko‘pchilikdan ajralib, xudbinlarcha o‘z ikir-chikirlari bilan ovora bo‘lib yotgan ekan», degan fikrga kelishi aniq.

Masjidga borish bilan «siyosiylashuv»ning bir-biriga teskari proportsianal ekanligi haqda o‘zbeklar ichida keng tarqalgan fikr — yanglishdir. O‘z maishatidan, huzuridan boshka narsani o‘ylamaydigan «sekulyar», «loyiq», «dunyoviy» bir aroqxo‘rning va yoki mayishiy buzuq bir ijtimoiy parazitning (ular jamiyat taraqqiyoti uchun hech narsa qilmaydilar) masjidga qatnaydigan bir odamdan ko‘ra ko‘proq «siyosiylashgan» bo‘lishi haqidagi faraz va taxminlar kulgulidir. «Xalq jomega qatnagani uchun siyosatdan uzoq» degan almisoqdan qolgan tushuncha, «din afyundir», degan marksistik aqida xali-beri o‘zbeklarning miyasidan chiqadigan ko‘rinmayapti.

read more »

13/07/2013

Muxtoriyat

Uzbek_Abdurauf_Fitrat_stampTurkiston muxtoriyati… Temur xoqonining chin bolalari yoninda, turkistonning tubchak turklari orasinda, mundan oʻgʻurli[1], mundan muqaddas, mundan suyunchli bir soʻzni borligʻiga ishonmayman.

Turkiston turkining qonini qaynatgʻuchi, imonini yuksaltguchi bir quvvat bor esa, yolgʻuz shu soʻzda bordir: Turkiston muxtoriyati.

Elli(k) yildan beri ezildik, tahqir etildik, qoʻlimiz bogʻlandi, tilimiz kesildi, ogʻzimiz qoplandi, yerimiz bosildi, molimiz talandi, sharafimiz yumuruldi, nomusimiz gʻasb qiyaindi, huquqimizgʻa tajovuzlar boʻldi, insonligimiz oyoqlar ostiga olindi, toʻzimli turdik, sabr etdik.

Kuchga tayangan har buyrugʻga boʻyinsundik, butun borligʻimizni qoʻldan berdik. Yolgʻiz bir fikrni bermadik, yashrun turdik, emgaklarimizgʻa oʻrab saqladik: Turkiston muxtoriyati!

Mahkama eshiklaridan yigʻlab qaytgʻanda, yoruqsiz turmalarda yotgʻanda, yirtgʻuchi jandarmning tepgusi bilan yiqilgʻanda, yurtlarimiz yondurulgʻanda, dindoshlarimiz osilgʻanda ongimiz yoʻqoldi, miyamiz buzildi, koʻzimiz yogʻdusiz qoldi, biror narsani koʻrolmadik. Shul chogʻda, tushkun ruhimizni koʻtarmak uchun shul qop-qorongʻu dunyoning uzoq bir yerinda oydin bir yulduz yalqillab tura(r) edi. Biror narsaga oʻtmagan koʻzimiz shuni koʻrar edi. Ul nima edi? Turkiston muxtoriyati!

read more »

13/07/2013

Beshigida bo‘g‘ilgan muxtoriyat – e-tarix.uz

450px-Bandera_de_KokandTURKISTON O‘LKA MUSULMONLARINING TO‘RTINCHI FAVQULODDA QURULTOYIDA TURKISTON (QO‘QON) MUXTORIYATINING E’LON QILINISHI

 

Namanganlik iqtidorli tarixchi olim, tarix fanlari nomzodi marhum Yo‘lchi Qosimov O‘zbekistonning asl tarixini yozib, yuzaga chiqarish borasida ko‘p fidoyilik ko‘rsatgan zahmatkash ziyolilardan edi. Uning “Qora ko‘zoynak bilan yozilgan tarix” kitobi mahalliy nashriyotda oz nusxada nashr etilgani bois o‘quvchilarning keng qatlamiga etib bormadi. Shuni nazarda tutib, kitobning Turkiston (“Qo‘qon”) muxtoriyati tarixiga bag‘ishlangan bobini jurnalimiz o‘quvchilariga taqdim etishga qaror qildik.

 

RSFSR Millatlar ishi Xalq Komissari I. V. Stalin va Xalq Komissarlar Sovetining raisi V. I. Leninlarning imzosi bilan ikkita tarixiy hujjat e’lon qilindi: «Rossiya xalqlari huquqlari Deklaratsiyasi» (1917 yil 2/15 noyabrь) va «Rossiya va Sharqning barcha musulmon mehnatkashlariga Murojaatnoma»si (1917 yil 3 dekabrь). Ana shu Murojaatnomada, jumladan, shunday deyilgan edi: «Sizning din va urf-odatlaringiz, Sizning milliy va madaniy muassasalaringiz bundan buyon erkin va daxlsiz deb e’lon qilinadi. O‘z milliy turmushingizni erkinlik bilan va bahuzur tuzaberingiz. Shunday qilishga haqlisiz. Bilingizki, Sizning huquqingiz ham inqilob va uning organlari bo‘lgan Ishchi, askar va dehqon deputatlari Sovetlarining butun qudrati bilan himoya qilinadi… O‘z mamlakatingizga o‘zingiz xo‘jayin bo‘lmog‘ingiz kerak. O‘z turmushingizni ko‘ngildagidek va o‘z xohishingizga muvofiq qilib o‘zingiz tuzmog‘ingiz lozim. Siz shunday qilishga haqlidirsiz. Chunki sizning taqdiringiz o‘z qo‘lingizda…» (V. I. Lenin. O‘rta Osiyo va Qozog‘iston to‘g‘risida. Toshkent, O‘zdavnashr, 1957, 71-72-betlar). Deklaratsiyada esa jumladan shunday deyilgan edi: «Xalq Komissarlar Soveti qaror qiladi… 2. Rossiya xalqlarining o‘z taqdirlarini o‘zlari erkinlik bilan belgilashlari va hattoki, ajralib chiqish va mustaqil davlat tuzish huquqini berish. 3. Hamma va har qanday milliy imtiyoz va cheklashlarni va milliy-madaniy imtiyoz va cheklashlarni bekor qilish» (O‘sha kitob, 68-bet).

read more »