Buhara ceylanları evlatlık veriliyor – ozodlik.org


Uzbekistan – Gazella in Buhara, 10.09.11

10.09.2011

Basire (Basira – Басира)

Kırmızı Liste*ye dahil edilen Buhara ceylanlarının vatandaşlara evlatlık verileceği ortaya çıktı.

Buhara hayvan barınağı ceylanları evlatlık verme çalışmalarına başladı. Halihazırda arzu eden vatandaşlar istedikleri ceylan yavrularını seçerek ona isim verebilir.  Bunun için vatandaşların Ekomerkez’in banka hesap numaralarına ceylanların beslenmesi ve bakımı için para yatırması gerekiyor.

“Ceylan” Ekomerkezi’nin başkanı Erkin Yoldaşev “Hesap numaralarımıza para yatırabilirsiniz. Veya arzu ederseniz pazar ya da tatil günleri gelerek yardım edebilirsiniz.” diyor.

Bugün Merkezî Asya’daki tek ekolojik merkez olan “Ceylan” Ekomerkezi’nde 700’e yakın ceylan bulunmakta. Bunun dışında yaban eşekleri, koyunları da bu merkezde koruma altında.

Erkin Ağabey “Şimdi bizde nisan ayında doğumlar başladı. Ceylan yavrularını alarak bakıyoruz. Önümüzdeki yıllarda millî parklar ve hayvanat bahçeleri kuracağız.” diye anlatıyor.

Anne ceylan, yavrusunu anne sütüyle tam anlamıyla besleyip büyütemediği için ceylan yavruları biberonla besleniyormuş.

Geçtiğimiz yıl Ekomerkez ceylanların bakımı için gerekli kaynakları temin etmişti.

Ekomerkez başkanı “İki yıldır görülen kuraklık, bizi böyle bir çalışma yapmak zorunda bıraktı.” diyor.

Bunun dışında adı geçen çalışmayla gençlerin dikkatini çevre sorunlarına çekme amacı gözetilmiş.

Erkin Yoldaşev “Sadece konuşarak sevgi kazandırılamıyor. Çocuklar bizzat gelerek bu ceylanları bakıp büyütseler tabiatla olan münasebetleri de daha başka oluyor.” diyor.

Onun ifade ettiğine göre bir ceylan yavrusunun bakımı için aylık 50.0000 som (yaklaşık 28 dolar. akt.) harcanıyormuş.

Ekomerkez başkanı “Ceylan yavrusu üç ay inek sütüyle besleniyor. Bir ceylan yavrusu her gün 1 litre süt tüketiyor. Daha sonra  yonca, karışık yem, imkan olursa, kış aylarında yeşillik gibi ürünleri veriyoruz. Ceylan yavrusu size verilmiyor, sizin gelip ona bakmanıza izin veriliyor. Eve götürmenize izin verilmiyor.” diyor.

İfade edildiğine göre Ekomerkez’e Özbekistan devlet idarelerince de ödenek ayrılmış. Fakat 16.000 hektar genişliğinde bir alanda bulunan barınağın sorunlarını bu ödenekle halletmek son yıllarda oldukça zorlaşmış.

Ceylanlara verilen isimler ise Ekomerkez başkanı Erkin Abi’yi tebessüm ettiriyor.

RFE: Erkin Abi, ceylanların isimleri var mı?

-Evet, var. Şimdi bu sizin hayal gücünüze bağlı. Nasıl arzu ediyorsanız o şekilde isim verebilirsiniz. Bazıları hoşlandığı kızın adını veriyor, bazıları “Kara göz” diyor, başka isimler veriyor, her çeşit.

Ceylan dışında isteyen vatandaşların Buhara yaban keçi ve koyunlarına da sponsor olması mümkün.

Aynı zamanda Ekomerkez’in 30 çalışanı hayvan sevgisi olan insanların çoğalacağını umuyor.

Buhara Ceylanı hakkında:

Dış Görünüşü: Orta büyüklükte çok güzel bir geyik türü. Gövdesinin uzunluğu 93-106 cm, yerden yüksekliği 60-75 cm, ağırlığı 20-33 kg. Gövdesi biçimli, bacakları uzun ve ince. O‘rtacha kattalikdagi juda chiroyli kiyik. Tanasining uzunligi 93-106 sm, yag‘rin balandligi 60-75 sm, og‘irligi 20-33 kg ga etadi. Tanasi xushbichim, oyoqlari uzun va ingichka. Kül rengi, karın bölgesi beyaz. Kuyruğunun uzunluğu 25 cm’ye yakın, kuyruğunun ucu siyah. Daha genç olanlarının burun ucundan gözlerine kadar belirgin bir yol geçiyor. Bu yol yaşı ilerledikçe kayboluyor. Erkeklerinde boynuz uzunluğu 27-41 cm’ye ulaşıyor. Dişileri ya boynuzsuz ya da 3 cm uzunluğunda boynuzları oluyor.

Yaşadığı yerler: Orta Asya, Kazakisatan, İran, Afganistan, Pakistan, Kuzeybatı Çin’e yayılmış. XX yy’ın ilk yarısında Özbekistan’ın bütün düzlüklerinde, Kızılkum tepeliklerinde, Pamir-alay ve Batı Tienşan Dağlarının eteklerine dağılmıştı. 1970’lı yıllarda Nurata sıradağlarınının eteklerinde görülmüş. Günümüzde yaşam alanları küçük yerleşim birimlerine bölünmüş.

Yaşamı: Çöl ve yarı çöllerin tipik temsilcisi. Asıl olarak sert topraklı ve taşlı çöllerde yaşıyor. Aynı şekilde  sert kumluklarda, seyrek saksavulluklarda ve dağ eteklerinde görülüyor. Farklı otlar, pelin, diğer çöl bitkileri, ağaç ve çalı yapraklarıyla besleniyor. Yıl içinde yiyecek ve su arayarak oldukça uzak mesafelere göç ediyor. Kasım-Aralık aylarında çiftleşiyor. Dişisi nisan-mayıs aylarında 1 ya da iki tane yavruluyor.  İlk günlerde ceylan yavruları bitkilerin arasında korunuyor fakat kısa sürede yürümeye başlıyor ve annelerinin peşinden gidiyor. Önceleri ceylanlar büyük sürüler halinde yaşamış, şimdi ise çift çift ya da o kadar da büyük olmayan gruplar halinde yaşıyor.

Sayısı: Günümüzde Özbekistan’da 5-6 bin civarında ceylan mevcut. Geçmişte çok daha fazla sayıdaymış. Nurata sıradağlarında tamamen yok olmuş, sadece Nevaî vilayetinin Nurata ve Konimex bölgelerine az sayıda Merkezî ve Güneybatı Kızılkum’dan giriyor. Sayılarının azalmasının nedenleri yasa dışı avlanma ve yaşam bölgelerinin yerleşime açılması.

Durumu: Özbekistan Kırmızı Listesine sayıları azalan, dağılımı dengesiz olan türlerden biri olarak girmiş. Uluslar arası Kırmızı Liste’de yer alıyor. Avlanması yasaklanmış.

* Kırmızı Liste (Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi) : Doğa ve Doğal Kaynakların Korunması için Uluslararası Birlik (IUCN) tarafından iki yılda bir yayımlanan koruma altına alınması gereken hayvanları içeren liste. (akt.)

Türkiye Türkçesine aktaran abdülkadir öğüt

http://www.ozodlik.org/content/article/24324069.html

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: