Muhammed Salih: Nefsimi temize çıkarmaktan ar ederim… – yangifikr.com


“YENİ FİKİR” ve “CEREYAN” siteleri yazarlarının Özbek muhalefetinin lideri Muhammed Salih’le  gerçekleştirdikleri özel mülakat.

Cereyan: Söyler misiniz, birkaç gün önce Şangay İşbirliği Örgütüne üye ülkelerin devlet başkanları zirvesi öncesinde Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev,  Özbekistan’a bir iş gezisi gerçekleştirdi. İşte bu ziyaret öncesinde Özbekistan Halk Hareketi, D.Medvedev’e bir mektup yollayarak insan hakları sorununda İslam Kerimov’un dikkatini çekmesini istedi. Rusya’nın bölgeye yönelik siyaseti dikkate alındığında tabii olarak şu soru ortaya çıkıyor, niye şimdi bu başvuruya gerek duyuldu, bu Rusya’yı her durumda kabul etmenin bir işareti mi yoksa ümit beklenmeyecek yerden ümit etme kabilindeki bir çıkış mı?

Muhammed Salih: Rusya ister kabul edelim ister etmeyelim Sovyet sonrası coğrafyanın en önemli ülkelerinden biridir.

Rusya’nın liderlerinin kim olduğundan, siyasi rejiminin nasıl olduğundan kat’i nazar, Rusya’yı görmezden gelmenin çaresi yok. Bizim Medvedev’e mektup göndermemizin amacı, Özbekistan’daki durumu Rus liderlere bir kez daha hatırlatmak, durumu çok iyi biliyor olmalarına rağmen bunu onlara bir defa daha hatırlatmaktır.  Bunun bir yararı var mıdır yok mudur bu ikinci mesele. Genel olarak bu müracaattan kapsamlı bir netice beklemek gerçekten de sizin de söylediğiniz gibi yok yere ümit etmek kabilinde bir hareket olurdu. Meşhur bir şahsın sözünü hatırlatıyorum, siyasette ebedî dost da düşman da yok, ulusal çıkarlar var. Biz milletimizin derdini dinleyene de dinlemeyene de anlatacağız elbette.

Cereyan: Astana’daki toplantı esnasında Nursultan Nazarbayev çok tehlikeli bir teklifte bulundu, yani o, internetteki “olumsuz görüşler”e karşı ŞİÖ bünyesinde güçlü bir filtre oluşturulmasını ve hatta “İnterpol” adıyla özel bir birim kurulmasını teklif etti. Yani bu birimin hemen hemen “İnterpol” gibi çalışması gerektiğini söyledi. Demek ki ŞİÖ bünyesinde böyle bir birim kurulsa oluşturulan filtrelere rağmen gerçekleştirilen çıkışlara son vermek için bu çıkışları yapanları yakalamak ya da etkisizleştirmek için önlemler alınacak. Bu bilindiği üzere ŞİÖ’ye üye ülkeler, özellikle de Özbekistan’da vaziyetin olduğu gibi kalması ve buna aynı şekilde Rusya’nın da karşı olmadığının bir işareti değil mi?

Muhammed Salih: İnterneti dizginleme gayretleri bugün başlamış değil. Totaliter devletler internet ortaya çıktığından beri onun etki alanını daraltmak için çalışıyorlar. Bu cephenin önde gelen ülkelerinden biri olan Özbekistan rejiminin “girişim”lerinden bütün dünya haberdar. İnternet kafelere girenlerin listelenmesi  (fişlenmesi) gibi önlemlerin sadece Özbekistan’da kullanıldığını biliyoruz. “ferghana.ru” sitesini yasaklayan Kırgızistan ise bölgede Özbekistan’ın yeni bir takipçisinin ortaya çıktığını haber vermekte ve bölgede görülmeye başlanan bu eğilim insanı karamsarlığa sürüklüyor. Bununla birlikte internet özgür düşüncenin yanında bozgunculuğu yaymanın, insanlara iftira etmenin de etkili bir aracı haline dönüştüğü de bir gerçektir. Bu ve benzeri problemlerin özgür toplumlarda Nazarbayev’in söylediği gibi İnterpol’ün yardımıyla değil mahkemeler aracılığıyla halledilmesi gerekir diye düşünüyoruz.

Yeni Fikir: Genel olarak sizce niçin özellikle bugün internetteki farklı düşüncelere karşı engeller oluşturma düşüncesi ŞİÖ’ye üye ülkelerin devlet başkanları için bu kadar önemli bir hale geldi, sonra Özbekistan internet filtrelerine sahip, Çin de, işte Kırgızistan parlamentosu “ferghana.ru” sitesini yasaklama kararı aldı, yani bu söylenmese de engeller var ama niyeyse N. Nazarbayev’in gönlünü teskin etmiyor, niye böyle, belki konu sadece yasaklar değil, bu makbul olmadığı kabul edilen düşüncelerin sahiplerini susturma isteğindendir?

Muhammed Salih: Evet, ne yazık ki bölge liderlerinin interneti sınırlama çalışmalarındaki asıl niyet çoğu zaman o makbul olmayan düşüncelerin sahiplerini susturmak oluyor.

Cereyan: ÖHH’nin internetdeki ilişkiler ve görüşler hakkındaki bugünkü konumu nedir zirâ Özbekistan ve Kazakistan hükümetleri ne kadar internetteki çıkışlardan rahatsız oluyorsa ÖHH de bildiğimiz kadar itiraz eder tarzda hatta bazen  oldukça sert karşı çıkışlardan güvende değil.

Muhammed Salih: ÖHH elbette konuşma özgürlüğünden yanadır, bu onun programında da yazılıdır. Fakat konuşma özgürlüğü bozgunculuk hürriyeti, hakaret ve iftira özgürlüğü şeklinde olmamalı. Bunu yapanların yasal olarak cezalandırılması lazım, aksi takdirde böyle bir özgürlük felakete dönüşür. Önce manevi yıkıma sonra sosyal yıkımı dönüşür. Buna hiç şüphe yok. Elbette, internetdeki konuşma özgürlüğünün ölçüleri kanun ve mahkemelerin belirlemesi gerekir.  Aksi halde sıradan eleştiriler için bile ceza uygulanmasını arzu eden insanlar çok dünyada.

Yeni Fikir : Bizim gözlemlerimize göre itirazların çoğu muhalefete dahil olan, muhalefetle belli bir yakınlığı olan insanlar tarafından dile getiriliyor, herhalde onların çoğu kendini muhalif kabul ediyor. Niye böyle, ÖHH bu konuda bir şekilde görüşme yapmaya, anlaşmazlığın taraflar açısından faydalı bir şekilde çözümünü bulmaya çalışıyor mu?  Sonra yapılan itirazlara yanıt olarak aynı şekilde karşılık vermek “işbirlikçilik”le suçlamak çözüm değil…

Muhammed Salih: Özbekistan Halk Hareketi bu diyalog zemininde kuruldu. Biz bu harekete,bir iki kişi hariç, kendini muhalif kabul eden herkesi davet ettik ve çoğu bu teklife olumlu yanıt verdi ve onlar hareket saflarında çalışmalar yürütmekte.  Genel olarak bu “birbirini bir şekilde ‘işbirlikçi’likle suçlamak çözüm değil”  şeklindeki sözler bir çeşit demogojiye dönüştü. Özellikle eğer bu azarlama ÖHH’ye yönelikse. Şahsımla ilgili olarak bugüne kadar bana karşı yazılanlara genellikle cevap vermedim, bundan sonra da cevap vermeye niyetim yok.  İnsanların  ferasetine inanıyorum, kim haklı kim haksız kendileri ayırt edebiliyor, çoğu zaman nefsimi temize çıkarmaktan ar ediyorum. Ömrünü diktatörle değil, bizimle mücadeleye adayan kimseler var, bu sorunuzu onlara yöneltirseniz daha adil olurdu.

Cereyan: Bugün ÖHH’nin temsilcilerinden en çok itirazla karşılaşan kişi olarak siz, Muhammed Salih, eski safdaşlarınız, diyelim Abdurahim Polatov, Cihangir Muhammed ve onlarla aynı şekilde yeni muhalif hareketin kurucusu olarak kabul edilen Bahadır Çöriyev’le açıkça görüşmeye, aynı sofrada oturup anlaşmazlıkların sebebini birlikte bulmaya ve onların bertaraf edilerek aynı amaç altında birleşmeye çağırmaya hazır mısınız, zirâ ÖHH üyesi İsmail Dedecan bu tip mekanizmalar üzerinde düşünülüyor, demişti fakat nazarımızda mekanizmaların  yerini daha çok muhalefetin birbirine karşı hakaret dolu çıkışları almaya başlıyor.

Muhammed Salih: ÖHH herkese açık bir sofra, birlikte çay içmeyi arzu edenler buyursun gelsin. Mekanizmaların yerini alan hakaretlerden bahsettiniz, bu hakaretlerin sahiplerini de söylerseniz iyi olur. Yine bir kez daha adaletli olmaya davet ediyorum. Bizden bu şekilde hakaretler sadır olmadı. Tam tersi, daha ÖHH Kurultayı başlamadan ÖHH’ye karşı propagandaya başlayan ve bunu ısrarlı bir şekilde devam ettirenler var, onların kim olduğunu herkes biliyor, bunu bizsiz muhakeme edin. Onların faaliyetleri hakkında onlara sorun, bize değil. Biz Kerimov’a muhalifiz, “falancıyev”lere değil. Bizim falancıyevlerle tartışacak hiçbir şeyimiz yok, düşmanlığımız da yok. Fakat Kerimov’la var.

Yeni Fikir : Özbekistan İnsan Hakları Cemiyeti hakkındaki maceraya ÖHH’nin bakışı konusu üzerinde de dursanız, sizce ÖHH bu insan hakları örgütünde ortaya çıkan bölünmeyi destekliyormuş gibi görünmüyor mu?

Muhammed Salih: ÖHH Kurultayı’nda Özbekistan İnsan Hakları Cemiyeti adına  Hazretkul Hüdayberdi katıldı ve o, kendi vekaletinin tanığı olarak insan hakları için mücadeledeki tecrübeli isimlerden biri olan Talip Yakup gibi insanları gösterdi ve Talip Yakup da bunu doğruladı. Hatta ben Kurultay’da Hazretkul’dan “Sonra kavga çıkmasın?” diye sordum, o “çıkmaz” diye bizi sakinleştirdi.  H. Hüdayberdi’yi Hareket temsilcisi yapan ÖİHC’nin üyeleri 15 Temmuz’a kadar bu problemi çözeceklerine söz verdiler ve Kurucular Meclisi H. Hüdayberdi’nin üyeliğini o zamana kadar devam ettirmeye karar verdi.

Cereyan: : Son günlerde elektronik adreslere çok çirkin mesajlar dağıtılmakta, onlarda tanınmış gazeteci Galime Buharbayeva’ya hakaret ediliyor, bu hakaretlerden abi-kardeş Babacanov’lar da nasibini alıyor. Hatta bu suçlamalarla Erk Partisi de ilişkiliymiş gibi sunuluyor. Sizce bu, muhalefetteki anlaşmazlığın bugün geldiği durumun bir göstergesi mi yoksa muhalefetin arasına bozgunculuk tohumlarını ekmek isteyenlerin fitnesi mi?

Muhammed Salih: Bozguncular muhalefetin arasına fitne tohumları ekmeye 1988 yılında muhalefetin kurulduğu gün başladı. Bu fitnenin uzun yıllar devam etmesinin sebebi onun arkasında belli bir devletin durmasıdır. Siz yine “birilerini MHH (Özbek KGB’si. akt.)‘yle işbirliği yapmakla suçluyor.” diyebilirsiniz. Evet, MHH’yle açıktan ve gizli bir şekilde işbirliği yapanlar 23 yıl önce olduğu gibi bugün de var, sonra da olacak. Bunu örtbas etmek yine MHH’nin tuzağına düşmekten başka bir şey değil. Muhalifim deyip Washington’daki Özbekistan elçiliği kokteyllerine şeref konuğu olarak gidenler, Özbekistan’a kolayca girip çıkanlar, vatanda evi barkı, bağları bahçeleri hatta şirketleri olanlar bile kendilerini rejim muhalifiyim diye takdim edip çoğu insanı da buna inandırmaya devam ediyor.

Yeni Fikir : İşte bütün bu durumlar ve önceki sohbetimizden sonra geçen süre içinde ortaya çıkan olaylardan hareketle ÖHH Özbek muhalefetini, Özbekistan’daki rejim karşıtlarını birleştirebilir mi, buna gücü var mı, gücünüz yeter mi?

– ÖHH Özbek muhalefetini, Özbekistan’daki rejime karşıtlarını birleştirmek için kuruldu ve buna kısmen ulaştı da. Ötesi şartlara ve bizim gayretimize bağlı. İnşallah gelecekte daha da toparlanırız ve hareketimizin saflar daha da genişler. Bundan  ümitliyiz.

Cereyan: Bugün Facebook sosyal paylaşım sitesinde kabul etmek gerek ki büyük bir beceriyle ve yüksek bir kalitede oluşturulan videolar çoğaldı, onların çoğunda Özbekistan’da yakın günlerde belki de yıllarda ortaya çıkacak değişimler ve Özbeklere eziyet edenlerin kesin bir intikamla karşılacakları ifade ediliyor. Şaşırtıcı tarafı şu ki bu kliplerin çoğu Rus dilinde, videolardaki şarkılar, şiirler Rus dilinde. Neden böyle, zira bu videoların büyük bir kısmı ÖHH hakkında, amaç olacaklar hakkında Rusları uyarmak mı yoksa ÖHH’nin Rusya’ya haddinden fazla ümit beslediğinin işareti mi?

– Rusya konusunda cevap verdim.

Mülakat için teşekkür ediyoruz  Sayın Muhammed Salih Cenapları…

21.06.2011

Türkiye Türkçesine aktaran abdülkadir öğüt

http://www.yangifikr.com/news/index.php?option=com_content&view=article&id=213:2011-06-21-09-47-20&catid=40:2011-02-08-07-33-43

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: