Vladivostok’tan Türkiye’ye kadar – ozodlik .org


Kırgızistan’ın güneyinde yaşayan ve öz vatanlarını terk etmeye mecbur edilen Özbekler bugün Batı’da ve Doğu’da ezilmekte.

22.02.2011

Server Osman

Bugünlerde Kırgızistanlı Özbeklere Yakın Doğu’da da Uzak Doğu’da da rastlamak mümkün. Haziran Olaylarından sonra Oş’u 60 bin kişinin terk ettiğini Oş Vilayeti Göçmen İdaresi geçtiğimiz hafta içinde ilan etmişti. Resmî olmayan açıklamalara göre 60 bin kişinin büyük çoğunluğu Özbeklerden oluşmakta.

Sadece Oş’tan 60 bine yakın Özbek’in ayrıldığını hesaba katarsak genel olarak Kırgız Cumhuriyetini terk eden Özbeklerin sayısının 100 bin kişi civarında olduğunu tahmin etmek zor değil.

Vatanına dönemeyen bazı Özbeklerle görüştük.

Rusya, Vladivostok

Kendini Abduhaşim olarak tanıtan Oşlu, Haziran Kırgınına kadar Oş’tan tek bir adım bile dışarıya atmamış.

Kırgından sonra Oş’ta yaşamanın imkanı kalmadı, demekte Abduhaşim.

– “Ne olmuş? Bunu yapmış olsa bütün Kırgızlar mı yaptı? Kırgızların içinde yakın dostlarımız kardeşlerimiz var ki. Kötü insanlar yaptı.” desek sokakta yürümek bile  imkansız hale geldi. Biri bir tarafta alay edip diğeri diğer taraftan olur olmaz sözler söylüyor; mahalle mahalle gezip yaşı 15’ten büyük olanları içeri tıkıyorlar. Ülkeye Kırgızlara göre çok daha fazla faydası olan Özbek dostlarımızı, gençleri hapsettiler, diyor Abduhaşim.

Bir ömür müzikle uğraşan Abduhaşim boyları boyuna yeten iki oğluyla birkaç aydır Vladivostok’ta. Şekerleme ve tatlı dükkanında çalışıyor.

– İki çocuğumu da alıp geldim. Onlar hakkında da polis takibatı varmış. Şu an tatlıcılık ile uğraşıyorum. Şimdilik bir iş bulabildim. Bir tanıdığım bana iş buldu. Hamur yoğuruyorum, kek yapıyorum. Buna benzer işler. Bunun yanında yevmiyecilik de yapıyorum dedi Vladivostok’tan Abduhaşim.

Türkiye

Kendini Mamircan diye tanıtan gencin Oş’ta büyük bir dükkanı varmış. Kırgın günlerinde yağmacılar dükkanı talan ederek yakmış. Mamircan’ı Türkiye’deki iş yerinden bulduk.

– Fabrikada çalışıyorum. Fakat o da kaçak olarak. Bizim burada çalışmamız mümkün değil.

Azatlık: Yasadışı yollardan çalışıyorsunuz?

– Evet, mecburuz. 5-10 som yemek içmek ve yaşamak için.

Azatlık: Kazancınız geçiminize yetiyor mu?

Artmıyor, sadece yeyip içiyoruz bu günlerde.

Azatlık: Genel olarak Türkiye’de sizin durumunuzda olanlar çok mu?

– 200 aile olsa gerek diyor Türkiye’den  Oşlu Mamircan.

Rusya, St.Petersburg

Oşlu kameraman ve yönetmen Tahircan Rus vatandaşlığına geçmek niyetinde.

– Şu anda herhangi bir işte çalışmıyorum. Pasaport çıkarmak için uğraşıyorum.

Azatlık: Rus pasaportu almak itiyorsunuz öyle mi?

– Başka çarem yok. Ben oradan vatandaşlıktan çıkarak geldim. Vatandaşlık almasam orada yaşamaya gözüm kesmiyor.

Azatlık: Aileniz nerede?

– Ailem benimle birlikte burada. Özetle ailemle birlikte geldim. Bütün varımı yoğumu üç kuruşa satarak geldim. Şimdi o da bitti. Oradan buradan borç alarak çekip çevirerek pasaport alsam iş çok imiş, iş var imiş. Benim gibi buraya gelen insanların çoğu, ben şimdi Rusça biliyorum, oldukça sefil oldu demekte St.Petersburg’dan Tahircan.

Ukrayna, Kiev

Celalabadlı iş adamı Şehabiddin Yusupov Ukrayna’daki Özbek Milli Merkezi Başkanı.

Onun ifadesine göre Haziran Kırgınına kadar Ukrayna’da sayıları 1000 kişiye bile ulaşmayan Kırgızistan vatandaşı Özbek bulunuyordu. Şimdi ise onların sayısı 15 bin kişiyi aşmış durumda.

– Bunların içinde yaşı 75-80’e varan ihtiyar kadınlar ve erkekler var. Yüksek eğitimli, işi var, işletmesi var; bunlar ateşe verilip yakılmış. Şahsen kendimden örnek verecek olursam ben kendim 43 akrabamı alıp geldim. Usta terzi olan bir gelinimizin atölyesi vardı. Onu da ateşe verip yakmışlar. Çoğu şimdi bıktığı için kaçıp geliyor.

Azatlık: Ukrayna’daki Kırgızistan vatandaşları geçimlerini nasıl sağlıyor? İş var mı? Şartlar nasıl?

– Halihazırdaki en büyük problemimiz bu. Ukrayna resmen mülteci statüsü vermiyor. Mülteci statüsü olmadıktan sonra da çalışma hakkın yok. Mültecilerle ilgili yasada belirtilmiş. Ukrayna yasalarına göre çalışma hakkın yok. Bu konuda biz merkezimizden bakanlığa dilekçe yazıyoruz, her türlü vesileyle konuşup anlatmaya çalışıyoruz. Kısacası durum iç açıcı değil. İnsanlar şu kış gününde ya karınlarını doyuramıyor ya da kirasını ödeyemiyor. Hepsi perişan bir halde, vaziyet ağır açıklamasını yapıyor Ukraynadaki Özbek Milli Merkezi Başkanı Celalabadlı Şehabiddin Yusupov.

Özetle haziran ayındaki kırgından sonra Kırgızistanlı Özbekler dört bir tarafa dağılıp gitti. Doğu ve Batı arasında başıboş bir şekilde dağılmış.

Konuyu araştırırken Kırgızistanlı Özbeklerin Rusya’da da Ukrayna’dakine benzer bir şekilde  teşkilatlar kurduğunu, bunlardan birinin kurucuları arasında Astronot Salican Şeripov’un da bulunduğunu öğrendik.

Sonraki haberimizde bu teşkilatlar hakkında ayrıca bilgi vereceğiz.

Türkiye Türkçesine aktaran madali o’g’li

Haberin özgün metni: http://www.ozodlik.org/content/article/2317542.html

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: