Türkiye Oş ve Celalabad’da yakılan evlerin yeniden imârı için 21 milyon dolar hibe etti – ozodlik.org


Evi ve eşyaları yakılan Özbekler, kışa kadar yıkılmış duvarlarını nasıl yeniden yükselteceklerini bilememenin endişesinde.

06.07.2010

Abdulla İskender

Türkiye’deki Cihan Haber Ajansının bildirdiğine göre, bu tutar Türk İşbirliği ve kalkınma ajansı (TİKA) aracılığıyla Oş ve Celalabad’da yakılan evlerin imârı için harcanacak. Fakat Özbekler bu yardımın kendilerine ulaşacağından çok da ümidvar değiller.

21 milyon dolarlık yardım hakkındaki haberin daha mürekkebi kurumadan bu yardım parasının 10 milyon dolarının Bişkek’teki geçici hükümetin ihtiyaçları için kullanılacağı ortaya çıktı.

Herhalde Bişkek’e giden Türk Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu bu konuda beyanat verdi.

Geçici hükümeti vekillerinden Almaz Atambayev’in “Türklerden alınan yardımın Bişkek’in ihtiyaçlarından artan 11 milyon doları Oş ve Celalabad’daki evsizlerin ihtiyaçları için kullanılacak.” iddiasına ise evi yananlar inanmıyor.

Oş’un Çeryamuşki bölgesinde yaşayan 45 yaşındaki Hasılbek bir gecede hem evinden hem yakınlarından ayrıldı. Halihazırda o Kızılay’ın verdiği bez çadırda yaşıyor. Benim eve barka ihtiyacım var, demekte Hasılbek.

Kesinlikle evim yok. Çadırda yaşıyorum. İki aileydik. Bende beş çocuk, kardeşimde beş çocuk. İşte annem yanarak öldü, kardeşimiz yanarak öldü. Yine bir kız kardeşim annemi görmeye gelmişti. O gün bu kız kardeşim de şu evde yandı. Onun da arkasında iki çocuğu kaldı. Benim hiçbir şeyim yok. Yanan evimde çadır kurup yaşıyorum. Bu şekilde yaşamak benim de canıma tak etti, diyor Hasılbek.

Hasılbek bunca yıl ömür sürüp, çalışıp sonunda evsiz kalacağım diye asla düşünmemişti.

Ben bunu hiçbir zaman düşünmüş değilim. 1990 yılındaki olayları düşünür dururdum. Fakat Oş’un bu derecede yakılıp yıkılacağını aklımın ucundan dahi geçirmiş değilim.

Azadlık: Türk hükümetinin Oş’taki evlerin inşası için ayırdığı yardımın size kadar ulaşabileceğine inanıyor musunuz?

Hangi devlet oluşundan kat’i nazar parayı doğrudan gelip bize verse, hesabını yapsa. Biz bunu istiyoruz kısacası, diyor Hasılbek.

Çeryamuşki mahallesinde evi yakılan diğer Özbekler de yardım parası geçici hükümet tarafından talan edilecek görüşünde.

Türk hükümetinin gönderdiği yardımlar bize ulaşmayacak. Devlettekiler bunu kendilerine kullanacak. Bize doğrudan verilmeyecekse bize ulaşmaz, demekte Çeryamuşki mahallesinde evi yakılan Özbeklerden biri.

Hasılbek’in yaşadığı mahallenin önde gelenlerinden Hayrulla Eke, Türk hükümeti yardımlarını “konkret uyi-betonarme evi” yananlara adrese dayalı olarak vermesi daha makul olurdu, şeklindeki teklifi ifade ediyor.

Sözü edilen parayı her bir haneye özel olarak verse insanlara ulaşır. Fakat idare tarafından verilirse insanlar o kadar da faydalanamaz. 11 milyon doları zarar görenlerin her birine verse insanların bundan fayda görmesi mümkün, diyor Hayrulla Eke.

TBMM milletvekillerinden Atilla Kaya’nın Azadlık’a bildirdiğine göre verilen yardımın Hayrulla Ekenin ifade ettiği gibi adrese dayalı olarak verilmesinin kesinlikle imkanı yok.

Kesinlikle imkanı yok. Biz yardımı Ahmet ya da Mehmet’e veya sadece Özbek’e verin diyemeyiz. Biz kardeşlerimizi Kırgız-Özbek diye ayıramayız. Sadece şunu söyleyebiliriz ki yardım zarar görenlere, evi yananlara verilsin. Kime verileceğini biz değil belki Kızılay belirlesin, diyor Atilla Kaya.

Türkiye Milliyetçi Hareket Partisi milletvekili Atilla Kaya Oş ve Celalabad kırgını hakkında mecliste ateşli çıkışlar yapan vekil. Fakat bu vekil de kırgın anında asıl zarar görenlerin Özbekler olduğunu anlayamamış görünüşe göre, demekte Oş’un Mecrimtal mahallesinde 12 haziran günü evi yakılan Ahmedcan Eke.

Onların hepsinin evleri var ya. Zarar gören Özbek. Özbek’in evi yok şu anda. Özbek’in evleri yanmış, dükkanları yanmış. Ne ki Özbek’e ait, hepsi yakılıp yıkıldı, diyor Ahmedcan Eke.

Oş’un doğusuna uzanan Pamir sokağının iki tarafında Özbeklere ait 400’den fazla ev yakıldı, demekte ismini söylemek istemeyen sohbetdaşımız.

Furkat’tan başlayarak Oblastnoy hastanesinin önüne kadar tahminen 400-500 ev yandı. 450 ev yandı. Tolstoy adındaki Özbek orta okulu tamamen yanıp kül oldu. Şimdi çadırlar verildi. Şu çadırlarda, geriye kalan kardeşlerimizle gün görüyoruz. Furkat’tan itibaren Oblastnoy hastanesine kadarki evlerin yüzde 95’i yandı. Orada yüzde 95 Özbek yüzde 5 Kırgız yaşıyordu. Yuzda 96-97 Özbek’in evi, yüzde 3 Kırgız’ın evi yandı. Bundan hareketle 450 evin 440 tanesi Özbek’in, 10 tanesi Kırgızınki. Demek 440 Özbek, 10 Kırgız eve muhtaç. Bu kadar para ayıran milletvekillerinin kendileri gelip doğrudan doğruya verse nur üstüne nur olurdu. Onun üzerinden bunun üzerinden olsa bu paranın kimseye ulaşmayacağı herkese malum. Devlet üzerinden olsa devlet üzerinden başka işlere harcanması olası. Özbek’e düşmez kısaca söylemek gerekirse, demekte isminin verilmesini istemeyen sohbetdaş.

BM’nin verdiği bigilere göre Kırgızistan’ın güneyindeki şiddet olaylarında Oş merkezinde 1749 ev tamamen yanmış, yine 58 ev ciddi şekilde zarar görmüş. Celalabad valiliği ise şehirde 354 evin yandığını beyan etti.

Oş merkezinde yer alan, Özbekistan Halk Şairi Şevket Rahman’ın adının verildiği sokaktaki evler, kırgın günlerinde bütünüyle yanıp küle döndü.

Bundan bir ay öncesine kadar müreffeh bir avlu sahibi şimdi ise kül yığınlarının yanına kurulan bez çadır sakini metal ustası Hasılbek dışarıdan gelen yardımdan ümidsiz.

Hasılı bir ev kurup başımızı sokacağız, diyor evinden, yakınlarından ayrılmış olsa da, şuurunu gayretin terk etmediği bu Oşlu sohbetdaş.

Türkiye Türkçesine aktaran “madali o’g”li”

Özgün metin : http://www.ozodlik.org/content/article/2092482.htm

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: